تاریخچه ۵۰ ساله قیمت طلا؛ از شوک نیکسون تا عبور از مرز ۵۶۰۰ دلار

تاریخچه مدرن بازار طلا منعکس‌کننده دهه‌ها نوسانات قیمتی است که تحت تأثیر تورم، نرخ بهره، اقدامات بانک‌های مرکزی و رویدادهای ژئوپلیتیک شکل گرفته است. بازار آزاد طلا در واقع از اوت ۱۹۷۱، پس از پایان قابلیت تبدیل دلار به طلا توسط دولت نیکسون، آغاز شد.

پیش از آن، قیمت طلا در سیستم «برتون وودز» روی ۳۵ دلار در هر اونس ثابت بود. خروج از این سیستم، طلا را وارد بازاری کرد که در طول تاریخ مدرن مالی، شاهد جهش‌های خیره‌کننده و سقوط‌های طولانی‌مدت بوده است.

در دهه ۱۹۷۰، نرخ تورم در غرب به دلیل تحریم نفتی اعراب به شدت افزایش یافت و قیمت طلا تا پایان سال ۱۹۷۴ به نزدیک ۱۹۵ دلار رسید. اوج این روند در ژانویه ۱۹۸۰ رخ داد، زمانی که به دلیل انقلاب ایران و تهاجم شوروی به افغانستان، طلا سطح ۸۵۰ دلار را لمس کرد. این رکورد تا ۳۰ سال بعد از نظر ارزش واقعی (تعدیل شده با تورم) شکسته نشد.

دوران رکود بیست ساله و بازگشت پرقدرت

بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۹، طلا دوران رکود را تجربه کرد. سیاست‌های انقباضی «پاول ولکر» در فدرال رزرو آمریکا برای مهار تورم و افزایش نرخ بهره واقعی، جذابیت طلا را به عنوان دارایی بدون بهره کاهش داد.

در این دوره، فروش هماهنگ طلا توسط بانک‌های مرکزی اروپایی فشار مضاعفی بر قیمت‌ها وارد کرد و قیمت در سال ۱۹۹۹ به کف ۲۵۲ دلار رسید. اما ترکیدن حباب دات‌کام و حملات ۱۱ سپتامبر، آغازگر روند صعودی جدیدی بود که با بحران مالی ۲۰۰۸ شدت گرفت و قیمت را در سال ۲۰۱۱ به ۱۹۲۰ دلار رساند.

عصر جدید و رکوردشکنی‌های تاریخی

جهان در دهه اخیر شاهد تغییرات ساختاری در تقاضای طلا بوده است. بانک‌های مرکزی بازارهای نوظهور شروع به تنوع‌بخشی به ذخایر خود و دوری از دلار کردند. پاندمی کرونا در سال ۲۰۲۰ قیمت طلا را برای نخستین بار به بالای ۲۰۰۰ دلار برد.

علی‌رغم فشار نرخ بهره در سال ۲۰۲۲، طلا در سال ۲۰۲۴ مرز ۲۵۰۰ دلار را رد کرد و در اوایل سال ۲۰۲۵ به سطح تاریخی ۳۰۰۰ دلار دست یافت. تحلیلگران معتقدند طلا بیش از آنکه صرفاً تابعی از تورم باشد، بازتابی از نرخ بهره واقعی و ثبات ژئوپلیتیک جهانی است.

در سال ۲۰۲۶، با افزایش چشمگیری تقاضای نهادی برای طلا، قیمت فلز زرد به رکوردی تاریخی ۵,۶۰۰ دلار دست یافت که فراتر از تصور بود.